OpenAI zet een onzichtbaar AI-watermerk in tekst uit ChatGPT en Codex, voorlopig alleen in de EU. Het is een direct antwoord op de EU AI Act.
Nuttig voor transparantie. Maar OpenAI zegt er zelf opvallend eerlijk bij wat zo’n watermerk niet bewijst.
In het kort
- Sinds 5 oktober 2026 kunnen API-klanten wereldwijd tekstwatermerken aanzetten. Standaard staat het uit.
- In de komende weken krijgt tekst uit ChatGPT en Codex in de EU een watermerk, op alle abonnementen.
- De detector is niet publiek: alleen goedgekeurde onderzoekers en expertorganisaties krijgen toegang.
- Vervang je een kwart van de woorden, dan vindt de detector het watermerk nog maar in 17% van de gevallen.
Wat er gebeurde
In de aankondiging van OpenAI heet de techniek textGrain. Het model verschuift subtiel welke woorden het kiest. Over een hele passage ontstaat zo een statistisch patroon dat een detector kan herkennen. Er komen geen verborgen tekens of rare spaties in de tekst.
Volgens OpenAI scoort textGrain minstens zo goed als Google’s SynthID for text, en zonder merkbaar kwaliteitsverlies op benchmarks. De technische paper is openbaar en de techniek moet open source worden. The Verge wijst erop dat Anthropic Claude-tekst sinds augustus al watermerkt.
De eigen cijfers van OpenAI (bij 1% vals-positieven):
- ~80% detectie bij korte passages van 200 tokens, ~95% bij 400 tokens.
- 10% synoniemen vervangen: detectie zakt van ongeveer 92% naar 66%.
- Vertaalde tekst en wiskundige inhoud zijn duidelijk lastiger te herkennen.
Waarom dit relevant is
Artikel 50 van de AI Act verplicht aanbieders om gegenereerde tekst machineleesbaar te markeren. Aanbieders van systemen die al vóór 2 augustus 2026 op de markt waren, moeten uiterlijk 2 december 2026 aan die markeerplicht voldoen (Digital Omnibus), meldt The Next Web. De plicht ligt bij OpenAI. Jouw eigen transparantieplichten onder Article 50 verdwijnen daar niet mee.
Een watermerk zegt dat een model meeschreef. Niet hoeveel, niet door wie, en niet of het klopt.
OpenAI schrijft het zelf: geen watermerk betekent niet dat een mens het schreef. Voor teams die AI-tekst redigeren of vertalen is het signaal dus grotendeels weg. Wie sollicitatiebrieven, offertes of werk van medewerkers gaat beoordelen met een “AI-detector”, bouwt beslissingen op een wankel signaal.
Wat je nu kunt doen
- Breng in kaart waar AI-tekst naar buiten gaat: klantmail, website, offertes, chatbots. Leg per kanaal vast wie eindverantwoordelijk is.
- Bouw je op de OpenAI API? Besluit bewust of je watermerken aanzet en leg uit waarom. Via Azure en andere cloudpartners volgt het pas in de komende weken.
- Gebruik detectiescores niet als bewijs in HR, inkoop of beoordelingen. Een vals-positief is in de praktijk een beschuldiging.
- Regel transparantie in je proces: een duidelijke disclosure waar nodig en een menselijke review. Reken niet op het watermerk.
Twijfel je welke Article 50-plichten bij jullie liggen? De EU AI Act deployer quick scan helpt je dat helder te krijgen.
We kijken mee welke AI-tekst jullie publiceren en welke afspraken daarbij horen.
Bronnen: OpenAI, textGrain technical report, The Verge, The Next Web.